Deliryum

Deliryum, aniden ortaya çıkan ve saatler veya günler süren bir kafa karışıklığı durumudur. Deliryum, yoğun bakım ünitelerinde ve kanser servislerinde çok yaygındır, ancak huzurevlerinde bulunabilmekte ve özel evlerde, özellikle yüksek riskli hastalarda ortaya çıkabilmektedir.

Deliryum Genel Tanıtım

Deliryum, kişinin kafası karışmış veya yönünü şaşırmış gibi görünmesine veya odaklanmayı sürdürmekte, net düşünmekte ve son olayları hatırlamakta güçlük çekmesine neden olan, tipik olarak dalgalı bir seyir izleyen, beyin işlevindeki ani ve ciddi bir değişikliktir. Deliryum, enfeksiyon gibi ciddi tıbbi hastalık, belirli ilaçlar ve ilacın kesilmesi veya sarhoşluk gibi diğer nedenlerle tetiklenebilir. 65 yaşın üzerindeki yaşlı hastalarda deliryum gelişme riski çok yüksektir. Daha önce beyin hastalığı veya beyin hasarı olan kişiler de risk altındadır. Bazı hastalar tedirgin olurken, diğerlerinin kafası sessizce karışabilmektedir.

Deliryum, demanstan farklıdır çünkü aniden, aylar veya yıllar yerine saatler, günler içinde gelişmektedir. Ve bunamanın aksine, deliryum genellikle geçicidir ve altta yatan neden derhal ele alındığında çözülmektedir. 

Deliryum ayrıca, yönelim, konsantrasyon ve dikkatin genellikle daha az bozulduğu psikiyatrik hastalık psikozundan farklıdır. Ancak bu özellikler her zaman her hastada ortaya çıkan bir durum değildir. 

Deliryum Nedenleri

Yaşlı yetişkinlerde deliryumun genellikle birden çok nedeni vardır. Bunlar şunları içerebilir:

  • Enfeksiyon
  • Diğer ciddi tıbbi hastalıklar 
  • Metabolik dengesizlikler
  • Dehidrasyon
  • İlaçların yan etkileri
  • Uyku eksikliği
  • Kontrolsüz ağrı
  • Duyusal bozukluk 
  • Alkol yoksunluğu

Deliryum Belirtileri

Deliryum, saatler veya günler içinde hızla gelişir ve deliryum semptomları gün boyunca dalgalanır, ancak genellikle geceleri daha kötüdür. Belirtiler şunları içerir:

  • Dikkati yönlendirmede, odaklamada ve işi sürdürmede zorluk,
  • Bilinç bulanıklığı, 
  • Dalgalanan veya azalmış bilinç,
  • Zamana ve yere yönelim bozukluğu,
  • Uyku-uyanma döngüsünün bozulması, 
  • Bozulmuş son hafıza,
  • Konuşma veya dil bozuklukları, 
  • Artan veya azalan psikomotor aktivite,
  • Duygusal rahatsızlıklar,
  • Halüsinasyonlar ve sanrılar,
  • Uyuşukluk ve yorgunluk deliryum hastalığı belirtileri arasında yer alır.

Deliryum Tanı Yöntemleri

Deliryumun tanınması zor olabilir çünkü davranış değişiklikleri kişinin yaşına, demans geçmişine veya diğer zihinsel bozukluklara atfedilebilir. Ayrıca, semptomlar, kişinin günün erken saatlerinde hiç semptom göstermediği veya çok az semptom gösterdiği, ancak günün geç saatlerinde veya akşamları giderek kötüleşecek şekilde gelip gidebilir.

Bir bakıcı veya aile üyesi, kişinin deliryum geçirdiğinden şüphelenirse, kişinin altta yatan nedeni belirlemek ve mümkünse tedaviye başlamak için derhal değerlendirilmesi önemlidir. Hayatı tehdit eden bazı durumlar deliryuma neden olabilir, bu nedenle hızlı bir şekilde değerlendirilmesi önemlidir.

Kişi hastaneye kaldırılırsa, değerlendirme ilgili hekim veya ekip tarafından yapılabilir. Kişi evde ise, hasta birinci basamak sağlık hizmeti sağlayıcısını görmeli veya acil servise gitmelidir. Deliryum şüphesi olan bir kişiyi değerlendiren klinisyenlerin, hastanın tam tıbbi geçmişini ve hem reçeteli hem de reçetesiz olarak mevcut tüm ilaçları bilmesi çok önemlidir. Hasta yakın zamanda başka bir hastanede veya klinikte görüldüyse, sağlık kaydının elektronik kopyaları talep edilmelidir.

Laboratuvar testi: Kişinin deliryumunun nedenini belirlemek için kan ve / veya idrar testleri yapılabilir. Deliryum, ciddi bir enfeksiyon veya sepsisin ilk belirtisi olabilir, bu nedenle enfeksiyonu tanımlamak için ek testler yapılabilir. Pnömoniyi dışlamak için genellikle bir göğüs röntgeni gerekir.

Beyin görüntüleme testleri: Bir kişinin deliryum hastalığının nedeni geçmişe, fiziksel muayeneye ve laboratuvar testine dayalı olarak belirlenemiyorsa, bilgisayarlı tomografi (BT) taraması veya başın manyetik rezonans görüntüleme (MRI) taraması önerilebilir. Bu test, beyinde anormal bir büyüme, kanama, enfeksiyon veya iltihap olup olmadığını belirlemeye yardımcı olabilir.

Lomber ponksiyon: Lomber ponksiyon veya spinal musluk sırasında, klinisyen belde omuriliğin etrafındaki alandan spinal sıvının bir örneğini çıkarmak için bir iğne kullanır. Bir enfeksiyonun (menenjit veya ensefalit gibi) deliryuma neden olup olmadığını ve eğer öyleyse, hangi antibiyotik tedavisinin en iyisi olduğunu belirlemek için sıvı üzerinde birkaç test yapılır.

Deliryumlu kişi için başka nedenler varsa lomber ponksiyon gerekli değildir. Diğer testler nedeni belirleyemiyorsa veya başka merkezi sinir sistemi enfeksiyonu belirtileri varsa yapılabilir.

EEG testi: Elektroensefalografi (EEG) beyindeki elektriksel aktiviteyi ölçer. Deliryumlu bir kişide, genellikle nöbetler ve epilepsi ile ilişkili anormal elektriksel aktiviteyi araştırmak için yapılabilir. Deliryumlu tüm insanlar için tavsiye edilmez, ancak diğer testler nedenini belirleyemezse yapılabilir.

Deliryum Tedavi Yöntemleri

Deliryum için spesifik bir tedavi yoktur. Bunun yerine, tedavi birkaç temel ilkeye odaklanır:

  • Bazı ilaçlar gibi deliryuma neden olduğu veya şiddetlendirdiği bilinen durumlar araştırılır.
  • Altta yatan hastalık varsa tanımlanır ve tedaviye başlanır.
  • Hastaya destekleyici ve onarıcı bakım sağlanır.
  • Hastaya veya başkalarına zarar vermekten kaçınmak için kişinin göstereceği tehlikeli ve yıkıcı davranışlar kontrol edilir.

İlk deliryum atağı geçiren kişilerde, ilk tedavi genellikle bir hastane ortamında sağlanır. Bu, sağlık uzmanının hastayı izlemesine, altta yatan sorunun tedavisine başlamasına ve hasta ve / veya aileyle uzun vadeli bir bakım planı geliştirmesine olanak tanır. Destekleyici bakımın amacı, hastanın sağlığını korumak, ek komplikasyonları önlemek ve deliryumu ağırlaştırabilecek faktörlerden kaçınmaktır. Destekleyici bakım aşağıdaki durumları içermektedir:

  • Kişinin yeterince yiyecek ve içecek almasını sağlamak 
  • Kabızlıktan kaçınma dahil olmak üzere ağrıyı tedavi etme ve rahatsızlıktan kaçınma 
  • Düşmeyi önlemek için gerekli yardımla hareketi teşvik etmek 
  • Zatürreye yol açabilecek yiyecek, içecek veya tükürük soluma riskini en aza indirmek için yemek sırasında birinin yardımına sahip olmak ve kişinin dik oturmasını sağlamak
  • Özellikle kafası karışıklığı yaşayan hastalar için rahatsız edici olabilecek kısıtlayıcıların ve mesane kateterlerinin kullanımının en aza indirilmesi
  • Mümkün olduğunda düzenli bir gece-gündüz / uyku-uyanma döngüsünü sürdürmek ve uykusuzluktan kaçınmak 
  • Deliryum hastalığını kötüleştirebilecek aşırı uyarılmadan ve aynı zamanda yetersiz uyarılmadan kaçınmak
  • Hasta evde kullanıyorsa işitme cihazlarını ve gözlükleri hastanede bulundurmak

Deliryumlu bazı insanlar, potansiyel olarak kendilerine veya başkalarına zarar vermelerine neden olan yıkıcı davranışlara sahiptir. Kişi müstehcen veya saldırgan şeyler söyleyebilir veya yapabilir, ancak bu tür davranışlar kişinin gerçek inançlarını yansıtmaz. 

 

Bir aile üyesinin veya başka bir bakıcının hasta başında yatak başında kalmasına izin vermek, hastanın davranışını yönetmeye yardımcı olabilir. Bu bakıcı güvence verebilir, soruları yanıtlayabilir, hastayı yeniden yönlendirebilir ve kişinin yardıma ihtiyacı olursa personeli bilgilendirebilir. Bazı durumlarda, bir aile üyesi yoksa hastane bir bakıcı sağlayabilir. Bununla birlikte, tanıdık ve güvenilir bir aile üyesi veya arkadaşı, hastaya ek güvence sağlayabilir.

Deliryum hastalığında zor davranışları kontrol etmek için kullanılan ilaçlar, ancak hastanın ajitasyonu potansiyel bir zarar kaynağı olacak kadar aşırı ise, son çare olarak düşünülmelidir. Bazı ilaç sınıfları, özellikle sakinleştiriciler kan dolaşımında birikerek kişinin daha fazla kafasının karışmasına neden olabilir. Haloperidol gibi antipsikotik ilaçlar, sadece küçük dozlarda ve kısa süreler için düşünülebilir. Gerekirse, hastanın yeniden değerlendirilebilmesi için bu ilaçlar hekimin talimatıyla veya onayı ile sık sık kesilmelidir. Uzun süreli tedavi için antipsikotik ilaçlar tavsiye edilmez.

Kısıtlamaların kullanılması neredeyse uygun değildir, zira kısıtlamalar kişinin gerektiğinde hareket etmesini önleyerek ek sorunlar yaratabilir. Hareketin engellenmesi ayrıca potansiyel olarak uzun süre aynı pozisyonda oturmak veya yatmaktan kaynaklanan cilt yaralarının gelişmesine izin verir. 

Bununla birlikte, hastanın zarar görme riskinin yüksek olduğu ve kısıtlamaların uygulandığı nadir durumlarda, hastane personeli hastayı en az iki saatte bir izlemeli ve hastanın pozisyonunu değiştirmelidir. Kısıtlamalar mümkün olan en kısa sürede çıkarılmalıdır.

Hiperaktivite, Kanserde Psikolojik Destek, Kişilik Bozuklukları, Kronik Yorgunluk, Obsesif Kompulsif Bozukluk




Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.


0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments

Doktorlarımıza Soru Sorabilirsiniz!

Konusunda uzmanlaşmış kadromuzla her zaman sorularınızı yanıtlamaktan memnuniyet duymaktayız… Dora Hospital Fulya bölgesinde sizlere hizmet vermektedir. Dora Hospital İletişim bilgilerine ise menü aracılığı ile ulaşabilirsiniz.
Soru Sorabilirsiniz…

Bizi Takip Edebilirsiniz…

Sosyal medya üzerinden hastanemiz hakkında haberler görüntüleyebilir, gelişmelerden haberdar olabilirsiniz.

Yol Tarifi

Doktora Sor

Whatsapp