Beyin Anevrizmaları

ANEVRİZMA NEDİR?

Beyin anevrizmaları beyin damarlarının zayıf yerlerinde oluşan baloncuk şeklindeki şişliklere verilen isimdir. Çoğunlukla atar damarların dallanma yerlerinde oluşurlar. Genellikle tomurcuk şeklinde (sakküler), ya da iğ biçiminde (füziform) oluşumlardır.

Bir anevrizma yırtıldığında kan beynin bütün kıvrımlarını ve ana atardamarların etrafını saran “araknoid” ve “pia” isimleri alan iki zarın arasına sızar. Bu iki zarın arasındaki boşluğa “subaraknoid aralık” denir ve burada “beyin-omurilik sıvısı” adı verilen berrak, renksiz bir sıvı bulunur. Bu sıvının içerisine olan kanamalara da “subaraknoid kanama” (SAK) adı verilir. Her ne kadar SAK’ın birçok nedeni varsa da, anevrizma kanamaları en sık karşılaşılan nedendir.

  • ANEVRİZMALAR NİÇİN OLUŞUR?
  • RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?
  • KALITIMSAL RİSK FAKTÖRLERİ VAR MIDIR?
  • KANAYAN ANEVRİZMANIN BELİRTİLERİ NELERDİR?
  • KANAMADAN SONRA NELER OLABİLİR?
  • TIBBİ YARDIM İÇİN NE YAPILMALI?
  • TANI İÇİN YAPILACAK TETKİKLER NELERDİR?
  • TEDAVİ YÖNTEMLERİ NELERDİR?
  • KANAMAMIŞ ANEVRİZMALAR
  • AİLE BİREYLERİNİN TAKİBİ
  • TEDAVİ SONRASI YAŞAM ŞEKLİ NASIL OLMALI?
ANEVRİZMALAR NİÇİN OLUŞUR?

Eğer atardamarların duvarında bir zayıflık varsa kan basıncı zamanla duvarda dışa doru bir balonlaşma oluşmasına neden olur. Damarların en zayıf yerleri dallanma noktalarıdır ve bu nedenle anevrizmaların en sık görüldüğü yerler buralarıdır.

RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?

Anevrizma oluşumunda erken olduğuna inanılan risk faktörleri şunlardır:
Sigara ve tütün kullanımı
Yüksek tansiyon
Damar duvarındaki doğumsal bozukluklar
Aile bireylerinde anevrizma bulunması
40 üzerindeki yaş
Cinsiyet: Anevrizma oluşumunda kadın/erkek oranının 3/2 olduğu rapor edilmiştir
Arterio-venöz malformasyonun (AVM) anevrizma ile birlikte bulunması
Uyuşturucu, özellikle de kokain alışkanlığı
Tümörler
Önceden geçirilmiş kafa travmaları

KALITIMSAL RİSK FAKTÖRLERİ VAR MIDIR?

Bağ dokusu bozuklukları: bu hastalıkta damar duvarındaki bağ dokusunun yapısında bozukluk vardır. Bu hastalıkla birlikte beyin anevrizması olan kişilerin anne-baba ve kardeşlerinde de anevrizma gelişebilir.
Ehlers-Danlos sendromu, Marfan sendromu, fibromüsküler displazi gibi kalıtımsal hastalıklarla birlikte beyin anevrizmaları görülebilir.
Polikistik böbrek hastalığı: Böbrekte sıvı dolu kistler oluşur. Bu hastalarda ve aile bireylerinde anevrizma oluşumu sıktır.
Aile hikâyesi: Anevrizması olan kişilerin anne-baba ve kardeşler gibi birinci derce akrabalarında da anevrizma görülme oranı sıktır.

KANAYAN ANEVRİZMANIN BELİRTİLERİ NELERDİR?

Ani ve çok şiddetli baş ağrısı subaraknoid kanamanın ilk belirtisidir. Genellikle hastalar tarafından “daha önce hiç yaşanılmamış şiddette bir baş ağrısı” olarak tarif edilir. Subaraknoid kanamanın belirtileri genel olarak şunlardır:
Ani, çok şiddetli baş ağrısı
Bilinç kaybı
Bilinç bulanıklığı
Baş dönmesi
Boyun ve ense sertliği
Bulanık görme, çift görme
Işığa karşı hassasiyet

KANAMADAN SONRA NELER OLABİLİR?

Anevrizma yırtılmasından sonra birçok ciddi soru ortaya çıkar.

Kanamanın tekrarlaması: Kanayan anevrizmanın tekrar kanama riskinin %30 dolaylarında olduğuna inanılmaktadır. Tekrar kanama riskinin en yüksek olduğu zaman dilimleri ilk 24-48 saat ve 7.-10. Günler arasıdır. İlk 48 saat içinde görülen ikincil kanamalar ilk kanamadan sonra yaşayan hastalardaki en sık ölüm nedenidir. Erken tedaviye başlanması kanama tekrarını önleyen en önemli girişimdir.

Damar spazmı (vasospazm): anevrizma yırtıldığında kanama uzun süre devam etmez. Genellikle birkaç saniye içerisinde durur. Ancak beyin dokusu ile temas eden taze kan doku ve hücrelerde zedelenmeye neden olur. Bu olayın bir sonucu olarak damarlarda daralma (vasospazm) oluşur. Daralan damarlar beyne yeterli miktarda kan taşıyamaz olur. Bunu sonucunda da beyin dokularında kalp krizlerindekilere benzeyen enfarktüs alanları, yani hücre ölümleri görülür. Damar spazmları 3-14. Günler arasında oluşur. 7-10. Günlerde oran en yüksek düzeyine ulaşır.

Hidrosefali: Beyin zarları arasında ve beyin içerisinde sarnıç benzeri boşluklar içerisinde dolaşan sıvının hacim ya da basıncının artmasına “hidrosefali adı verilir. Bu sıvı devamlı olarak beyindeki özel dokular tarafından üretilir ve emilerek kana karışır. Günlük üretilen ve emilen miktar ortalama 500 mililitre kadardır. Anevrizma yırtılmalarından sonra oluşan hidrosefalinin nedeni beyin-omurilik sıvısının dolaştığı ince kanalları kan hücrelerinin tıkamasıdır. Bir başka neden de bu kan hücrelerinin beyin- omurilik sıvısının emilmesine engel olmasıdır. Sonuç olarak her iki bozukluk da sıvının beyinde birikerek basıncının artmasına, yani hidrosefaliye neden olur.

Sara nöbetleri: Anevrizma kanamalarından sonra sara nöbetleri sıklıkla görülür. Önceden bulunan yüksek tansiyon, beyin dokusunun içine de kanama oluşu, beyin infarktüsü ve uzun süreli koma sara nöbetlerini tetikleyen faktörlerdir.

TIBBİ YARDIM İÇİN NE YAPILMALI?

Beyin anevrizmalarına genellikle kanadıktan sonra tanı konulabilir. Ancak, bazı kişilerde başka amaçlarla, örneğin kafa travmalarından sonra yapılan tetkikler sonucunda da anevrizma tanısı konulabilir. Eğer bir kişi anevrizma kanamasını düşündüren belirtiler yaşıyorsa derhal bir hastanenin acil servisine başvurulmalıdır. Hastanın özel araçla değil ambulansla sevki önerilir. Ambulanslar acil yardım araç-gereçleri ve eğitimli personelle donatılmış olduklarından transport sırasında gerekebilecek acil girişimler bu araçlarda yapılabilir.

TANI İÇİN YAPILACAK TETKİKLER NELERDİR?

Eğer acil servis doktorları bir anevrizma kanaması geçirdiğinizi düşünürlerse kesin tanı için bir dizi tetkik yapacaklardır.
Bilgisayarlı tomografi (BT): Beyin BT, beyinde kanama şüphesinde yapılacak ilk tetkiktir. Eğer subaraknoid aralıkta, beyin omurrilik sıvısı içerisinde kan görülürse, bir anevrizma kanaması olasılığı yüksektir.

BT Anjiografi: Bu, damarları görüntülemek için uygulanan bir BT tekniğidir. Damardan verilen boya işlevli bir madde beyin damarlarının, dolayısı ile de eğer varsa anevrizmanın detayları ile görüntülenmesini sağlar. BT anjiogram radyoloji uzmanlarınca 3 boyutlu olarak da görüntülenebilmektedir.

Manyetik Rezonans Anjiogram (MRA): Bu test MRI tetkikinin değişik bir şeklidir. MRI tetkiki sırasında yapılır. Doktorlar MRI tetkiki sırasında damara boya görevi yapan bir madde enjekte ederler. Bu işlemden sonra damarlar ve eğer varsa, anevrizma görünür hale gelir.

Lomber Ponksiyon (LP- beyin-omurilik sıvısı testi): Anevrizma kanamalarından sonra beyin-omurilik sıvısı kanlı olacağından ve subaraknoid aralık da omuriliğin etrafında kuyruk sokumuna kadar uzandığından bel bölgesinden iğne ile girilerek alınan sıvı örnekleri kanlı olacaktır. Bu bulgu subaraknoid kanama için kesin tanıdır. Yapılan bu işleme “lomber ponksiyon” (LP) adı verilir. Eğer bir hastada SAK bulguları varsa fakat BT tetkiki kanama için yeterli delil sağlamıyorsa LP tanıyı kesinleştirmek için en etkili yöntemdir.

Beyin Anjiografisi: bu tetkik sırasında doktorlar kasık bölgesindeki atardamardan ince bir kateter (çok ince kanalı olan bir boru) sokarak röntgen kontrolü altında bunu beyne kadar ilerletirler. Bunun içerisinden boya işlevi gören bir madde enjekte ederler ve beyin damarlarının görünür duruma gelmesini sağlarlar. Bu işlem anevrizmaları gösterir. Beyin anjiografisi diğer görüntüleme yöntemlerine göre daha riskli olduğundan, diğer yöntemler SAK’ın nedeni hakkında yeterli bilgiyi vermediği durumlarda başvurulan bir tetkik şeklidir.

TEDAVİ YÖNTEMLERİ NELERDİR?

Cerrahi tedavi: Cerrahi tedavi “klipleme” (clipping)adını alır. Beyin cerrahları kafa kemiğinin küçük bir kısmını çıkartarak anevrizmaya ulaşırlar. Anevrizmayı bulduktan sonra balon şeklindeki anevrizmanın dibine “klip” (clip) adı verilen ve çok küçük minyatür bir mandalı andıran bir kıskaç koyarlar. Bu klip anevrizmanın boynunu kapatarak içine kan dolmasını, dolayısı ile de yırtılmasını engeller

Koil uygulaması (coiling): Anjiografide olduğu gibi önce kasık bölgesinde ki atardamar içinden ince bir tüp anevrizmaya kadar gönderilir. Daha sonra koil” (coil) adı verilen, “titanyum” isimli bir metalden yapılmış spiral ya da helezon şeklinde yayları andıran küçük parçalarla anevrizmanın içi doldurulur. Bu cisimler anevrizmanın içerisinde kanın pıhtılaşmasını sağlayarak tıkanmasını sağlarlar. Hem ameliyatın hem de koil uygulamasının üstünlükleri ve riskleri vardır.

KANAMAMIŞ ANEVRİZMALAR

Kanamış bir anevrizma her zaman acil tedavi gerektirirken kanammış anevrizmaların bazı hallerde gözlem altında tutulması da düşünülebilir. Tedavi yolu tercih edilirse seçenekler kanamış anevrizmalarda olduğu gibi cerrahi ya da koil uygulamalarıdır. Gözlem ya da tedavi seçenekleri arasında tercih yapılırken şu noktalar dikkate alınır:

  • Kanama olasılığı
  • Anevrizmanın büyüklüğü, yeri ve genel görünümü
  • Hastanın yaşı ve genel durumu
  • Aile öyküsü
  • Hastanın kararı

Kanamadan tanı konulan anevrizmalarda cerrahi girişim riski daha az, hastanede kalış süresi daha kısa, iyileşme ve normal yaşama dönüş süresi çok daha hızlıdır.

AİLE BİREYLERİNİN TAKİBİ

Otoriteler, anevrizma tanısı konulan bir kişinin birinci derece akrabalarının da gözden geçirilmesini önerirler. Eğer bir ailede iki ya da daha fazla kişide anevrizma saptanırsa bunların 25 yaş üzerindeki birinci derece akrabalarının hepsinin görüntüleme yöntemleri ile tetkik edilmeleri önerilmektedir.

TEDAVİ SONRASI YAŞAM ŞEKLİ NASIL OLMALI?

Bir anevrizma hastası iseniz tedaviden sonraki yaşam tarzınızı gözden geçirmeniz gerekecektir.
Sigarayı bırakın: Sigaranın anevrizma oluşumundaki en etkili risk faktörlerinden olduğunu hiç unutmayın! Bu faktör özellikle kadınlarda daha da önemlidir.

Sağlıklı bir diyete başlayın: Bir diyet uzmanının görüşünü alın.
Spor yapmaya başlayın: Önce doktorunuzla görüşün.
Kan basıncınızı düzenli olarak kontrol ettirin: Yüksek kan basıncının da risk faktörleri arasında olduğunu aklınızdan çıkarmayın.
Kafein içeren içecekleri kısıtlayın: kafein kan basıncının yükselmesine neden olabilir.
Ikınma gerektiren aktivitelerden kaçının: Ağır yük kaldırmak gibi nefesinizi tutmak zorunda kalarak yapılan hareketlerden kaçının. Kabız olmamaya gayret edin.

Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.


Yorum Yapın

Eposta adresiniz gösterilmeyecektir. İşaretli alanların doldurulması gereklidir *



Doktorlarımıza Soru Sorabilirsiniz!

Konusunda uzmanlaşmış kadromuzla her zaman sorularınızı yanıtlamaktan memnuniyet duymaktayız… Dora Hospital Fulya bölgesinde sizlere hizmet vermektedir. Dora Hospital İletişim bilgilerine ise menü aracılığı ile ulaşabilirsiniz.
Soru Sorabilirsiniz…

Whatsapp Hattımız

7/24 Arayabilir & Soru Sorabilirsiniz
0507 178 17 78


Dora Hospital Fulya

Dora Hospital Adres :
Fulya Mahalle, Yavuz Sokak.
No:7, 34758 Şişli / İstanbul


Sosyal Medyadan

Bizi Takip Edebilirsiniz…

Sosyal medya üzerinden hastanemiz hakkında haberler görüntüleyebilir, gelişmelerden haberdar olabilirsiniz.

Ortopedi Bilgi Hattı
Estetik,Diş ve Obezite Bilgi Hattı
Diğer Bölümler Bilgi Hattı